فهرست مطالب
عناوین
صفحات
1- مقدمه...........................................................................................الف
2- ذخيره تخم......................................................................................1
3- ضرورت ذخیره
تخم..........................................................................1
4-شرايط نگهداري تخم...........................................................................2
5- بقاء تخم.........................................................................................4
6-
عوامل میخانیکی قبل از ذخيره...............................................................4
7- دوره
ذخیره تخم................................................................................5
8-
اثرشرايط محيطي انبار بر روي جوانه زدن تخم............................................5
9-
رطوبت..........................................................................................6
10-
مقدار رطوبت تخم............................................................................6
11-
مقدار رطوبت هواي انبار....................................................................6
12-اثرات
جانبی رطوبت نیسبی...................................................................7
8-
حرارت...........................................................................................7
9-
تركيب حرارت و رطوبت نسبي................................................................9
10-
محيط ذخيره سازي.............................................................................11
11-
ساختمان انبار تخم..............................................................................11
12-
كنترول حرارت.................................................................................13
13-
تهويه.............................................................................................13
14- سرد
گردن.......................................................................................14
14- خشك كردن......................................................................................15
15- ذخيره تخم درظروف ضد
رطوبت........................................................... 15
16-
رطوبت تخم قبل از بسته بندي در بسته هاي ضد بخار......................................16
17-
مديريت انبار.....................................................................................18
18- نتیجه گیری......................................................................................20
19-
سفارشات.........................................................................................21
20-
مأخذ...............................................................................................22
ذخيره
تخم
زماني كه مراحل برداشت و
خشك كردن تخمها كامل شد براي حفظ مكزيمم استعداد جوانه زني و ساير فكتور هاي كيفي
تخم، نياز به نگهداري تخمها تحت بهترين شرايط مي باشد. تخمهای ذخيره شده اولين
سرمايه براي برنامه هاي كاشت نباتات در يك كشور است. تخم مرغوب زنجيره حياتي بين
نسلهاي خوب يك محصول مي باشد. تخم هاي موجود در انبار بيان كننده بخش مهمي از مواد
سرمايه اي كمپني تخم است.
ضرورت ذخيره تخم:
دوره ذخيره تخم ممكن است
بطور نسبي كوتاه باشد حتي فقط چند هفته،اما بعضي ها ممكن است نياز به ذخيره تخم
براي چند سال باشد. دلايلي براي ذخيره تخم محصولات خاص وجود دارد كه بايد تخم
بيشتر از آنچه كه مورد نياز براي فصل كاشت بعدي است ذخيره شود، در مواردي نيز ممكن
است تكثير سالانه تخم مادري اقتصادي نباشد، علاوه برهزينه جاري تكثير هر كولتيوار
توسط توليد كنندگان تخم بايد در نظر گرفته شود. همچنين عملكرد تخم تحت
اثر عوامل مختلفي قرار مي گيرد مثلا منشأ تخم و تغييرات فصلي در دوره توسعه و
رسيدن قبل از برداشت، و از طرفي هميشه پيش
بيني عملكر دقيق ممكن نيست، بنابراين ذخيره مطلوب تخم روشي مفيد است كه با تخم
اضافي كه داريم نسبت به مصرف تخم در آينده
مطمئن باشيم.
افزايش تعداد طرح هاي محصولات باغي و زراعي
در كشور هاي توسعه يافته باعث بوجود آمدن سازمانهاي حمايتي براي حفظ ذخيره تخم
مادري براي ذخاير جنيتكي آن شده است.
اين موضوع بويژه براي
كشور هايي كه داراي آب و هوايي نامتعادل، خشكي ،سيل و ساير عوامل غير قابل پيش
بيني هستند اهميت دارد،زيرا اين عوامل باعث از بين رفتن ناگهانی تخم ميشوند.
دهاقین،تخمهای محصولات خاصي را تقاضا مي
كنند كه به عوامل اقتصاد عمومي، گرايشات بازار نسبت به تقاضا ها يا سود و زيان
بازار در گذشته بستگي دارد، ذخيره مطلوب تخم به پايداري صنعت تخم در برابر تغييرات
نيازهای توليد كمك خواهد كرد، اگر انبار نامناسب باشد اثرات منفي روي قدرت حيات
تخم خواهد گذاشت و اين اثرات منفي ميتواند در طي حمل و نقل تخمها و يا در مراحل
بعد از برداشت بروز نمايد، همچنين اطمينان نسبت به حفاظت ذخيره تخم از خطراتي مثل
حشرات، قارچ ها، آتش سوزي و دزدي نيز اهميت دارد.
بطور كلي تخمهای مادري ارزشمند هستند و ارزش
آنها به سطح خلوص جنتيكي و ميزان تكثير آنها بستگي دارد تخمهای مادري پايه يا
تخمهای توليد شده بوسيله اصلاح كنندگان نباتات معمولاً تحت شرايط مناسب ذخيره مي
شوند، بدليل كاهش احتمالي ارزش آنها كه در مراحل بعدي تكثير واقع ميشود، بنابر اين
بايد حداكثر استفاده ازهر تخم مادري به عمل آمده و تاثير آنها به حداقل ممكن محدود
شود.
ذخيره
تخم به عنوان جرم پلاسم يك منبع جنتيكي ارزشمند بالقوه است كه مقدار نسبتاً كمي از
تخم در دوره اي طولاني مدت ذخيره مي شود، مراكز جرم بطور معمولي به بانك هاي جن
مربوط مي شوند.
شرايط نگهداري تخم
بطور عموم پس
ازينکه تخمها رسيده وآماده شدند باید جمع آوري گردد و به بسته بندي وانبار کردن
آنها اقدام صورت گیرد. تا در زمان مناسب براي کشت مورد استفاده قرارگيرند توليد
تخم درمورد هر نوع نبات نياز به شرايط ، امکانات وروشهاي خاص دارد، که از بحث ما خارج
است ، ازين رو دراينجا فقط به ذکر شرايط کلي براي نگهداري غالب تخمها اکتفا ميشود.
عوامليکه قوه نموئی تخم را در انبار حفظ مينمايد شرا يطي هستند که ميزان
تنفس وساير اعمال ميتابوليکي تخم را بدون لطمه زدن به جنين حفظ ميکند.
مهمترين شرايط براي رسيدن به اين هدف عبارت از کاهش گرمي انبار ، کاهش
رطوبت تخم وتغير درهواي انبار (ميزان گازها) دوعامل حرارت ورطوبت اهميت بسياري در
شرايط انبارکردن ونگهداری تخم دارند فيصدی مناسب رطوبت داخلی تخم برا ی نگهداری
وانبار کردن آن بسته به نوع تخم تا حدی متفاوت است، بطور يکه درتخمهائيکه عمر کوتا
دارند ونميتوان آنهارا بمدت حد اکثر چند ماه نگهداري کرد ، فيصدي رطوبت بالا توصيه
ميشود، معمولا چنين تخمها را زياد خشک نمي
کنند، وياتخم بلوط که درتخمهاي متوسط وبلند عمرشامل اند ، برخلاف گروپ اول در
برابر خشک شدن مقاومت دارند ، رطوبت داخلي تخم حدود %6-4 براي انبار درازمدت مناسب
است. برای تخم اغلب سبزيها وگلها رطوبت نسبي حدود %20 در نگهداري طولاني اين تخمها
مناسب است، معمولا با افزايش رطوبت داخلي تخم مشکلاتي هم چون فعاليت حشرات و
قارچها ميتواند رخ دهد،پس رطوبت داخلي هيچ وقت بايد از حدود %8 بيشتر نشود. وهم
چنين حرارت پائين نيز سبب کاهش تنفس وطولاني کردن عمر تخمها ميشود، بطور کلي حرارت
صفر تا منفي ċ18 طول عمر بيشتر تخمها را درانبار زياد
ميکند، در حرارت زير صفر بايد رطوبت داخلي تخم حدود %15-12 باشدکه اين ميزان درحال
تعادل با حدود %70 رطوبت نسبي محيط است، زيرا
اگر رطوبت بيش ازاين حد باشد آب تخمهارا يخ زده وتخمها صدمه مي بيند. معولا تخمهاي خشک را بايد
درظروف سربسته که در برابر رطوبت غير قابل نفوذ هستند انبار گردد. اين ظروف
ميتواند از جنس شيشه ، آلمونيم يا پلاستيک باشد. ومهمتر اينست که تخمها ئيکه براي
مدت طولاني انبار ميشود نبايد رطوبت شان از % 8-5 بيشتر باشد. قرار جدول ذيل که
مقدار رطوبت متعادل موجود درتخمهاي برخي از نباتات را نشان ميدهد.
رطوبت نسبي (فيصد)
|
||||||
نوع نبات
|
15 30 45 60 75 90
|
|||||
جو
|
6
|
8.4
|
10
|
12.1
|
14.4
|
19.5
|
کرم برگي
|
"
"
|
5.4
|
6.4
|
7.6
|
14.4
|
"
"
|
زردگ
|
"
"
|
6.8
|
7.9
|
9.2
|
9.6
|
"
"
|
بادرنگ
|
"
"
|
5.6
|
7.1
|
8.4
|
11.6
|
"
"
|
کاهو
|
"
"
|
5.1
|
5.9
|
7.1
|
10.6
|
"
"
|
جواري
|
6.6
|
8.4
|
10.2
|
12.7
|
14.4
|
18.8
|
پياز
|
"
"
|
8
|
9.5
|
11.2
|
13.4
|
"
"
|
برنج
|
5.6
|
7.9
|
9.8
|
11.8
|
14
|
17.6
|
بادنجان رومي
|
"
"
|
6.3
|
7.8
|
9.2
|
11.1
|
"
"
|
تربوز
|
"
"
|
5.1
|
6.3
|
7.4
|
9
|
"
"
|
گندم
|
6.5
|
8.5
|
10.4
|
12.1
|
14.6
|
19.8
|
بقاء تخم:
بقاء تخم در درجه اول يك كيفيت ذاتي تخم است كه در گونه ها متفاوت است، بعضي
گونه ها مثل پياز و تره عمر نسبتاً
كوتاهي دارند. جواری شيرين، و گونه هاي
درشت دانه جنس فاسيولوس (لوبيا)در حد متوسطي عمر دارند، در حاليكه بسياري از جنس
هاي خانواده كدو مثل گونه هاي جنس كوكوربيتا، عمر نسبتاً‌طولاني دارند، به علاوه
اختلافات معني داري بين كولتيوارهاي مختلف يك گونه از نظر استعداد انباري گذارش
شده است، چگونگي وضعيت تخم قبل از ذخيره کتله تخم همچنين اثر بسيار مهمي بر روي
كيفيت انباري دارد، اين عوامل مؤثر بر استعداد ذخيره تخم شامل شرايط محيطي گياه
مادري درطي دوره رشد و توسعه تخم و شرايط بعد از برداشت،بويژه تغييرات هوا در طي
فصل توليد مي باشد.
عوامل زراعتي قبل از
براشت:
كمبود هاي مواد غذايي ميكرو ميتواند در طي
رشد توسعه محصول تخمي اثر اصلي خود را بر استعداد انباري داشته باشد و در اين صورت
باعث مي شود كه استعداد جوانه زني ابتدايي نيز تقلیل یابد، البته چنين شرايط
بحراني معمولا ً‌درتوليد تخم تجارتي واقع نميشود.
در طي
دوره توليد تخم بسياري از اثرات محيطي درمزرعه زمينه كوتاه شدن دوام انباري را
فراهم مي كنند، چنين شرايطي بويژه در مناطق گرمسير و نيمه گرمسيرشديد است با اين
حال در مناطق معتدل نيز ممكن است اين وضعيت وجود داشته باشد، احتمالاً‌براي مناطق
خشك تناوب و مقدار آبياري بهترين كنترل كيفي از برداشت است كه بااستعداد انباري
تخم ارتباط دارد.
تخريب
و صدمه به تخم در مزرعه و قبل از برداشت به مقدار زيادي به شرايط محيطي مثل رطوبت
نسبي،بارندگي شديد و حرارت بالا و تركيبي از آنها بستگي دارد كه در ننيجه استعداد
دوام انباري را كاهش مي دهد، بعضي از اثرات زيان آور ميتواند بطور موفقيت آميزي
بوسيله عملياتي مثل برداشت میخانیکی و خشك كردن تخم خنثي شود.
عوامل میخانیکی قبل
از ذخيره:
صدمات میخانیکی در طي عملياتي مثل برداشت، خشك
كردن وغیره ميتواند استعداد انباري تخم را كاهش دهد زيرا تخم هاي صدمه ديده زودتر
از تخم هايي كه صدمه نديده انداستعداد شان را از دست ميدهند، بر علاوه تخم هاي
صدمه ديده آسيب پذيري بيشتر نسب به آفات
وبيماريها انباري دارند، شكل ها ي مختلفي از صدمات میخانیکی وجود داردكه ميتواند قبل ازا ذخيره تخم واقع شود، يكي از
اين نوع صدمات صدمه در اثر خرمن كوبي است مثل شكافته شدن كوتايلدون ها (لپه هاي) لوبيا، ويا از بين رفتن پوسته تخم كه
اين ها در اثر عدم تنيظم دقيق سرعت خرمن كوبی اتفاق ميافتد، صدمه به تخم ساير
عوامل بحراني مثل خشك شدن بيش ازحد تخم است كه باعث شكنندگي وخرد شدن تخم ها
ميشود.
دوره
ذخيره تخم
دوره ذخيره ممكن است
نسبتاً كوتاه يك هفته باشد ويا ممكن است براي چند سال کتله اي تخم را ذخيره كرد،
دوره ذخيره تخم را ميتوان به عنوان دوره اي از زمان رسيدن تخم تا زمان كاشت تعريف
نمود،بناً بر اين کتله تخم ميتواند در اين مدت تحت اثر چند عمليات مثل تميز كردن وبسته بندي ويا به انتظار ذخيره ويا فروش ماندن ويا
كاشت قرار گيرد و به تمام مراحل اين دوره كه به عنوان دروه ذخيره است بايد اهميت
داده شود وتخم مورد توجه قرار گيرد.مراحلي كه يك کتله تخم در اين دوره طي ميكند
شامل موارد ذيل است:
1-خشك كردن پس از رسيدن
تخم.
2- تخم گيري يا
خرمنكوبي(درمحيط بسته يا محيط آزاد).
3- بسته بندی و تميز كردن
تخم(داخل ساختمان ودستگاه يا محیط آزاد).
4-نگهداري وحفظ تخم(در
انباريا سيلو).
5- بسته بندي تخم.
6- حمل وتوزيع تخم.
7-بازاريابي(عمده فروشي
وخرده فروشي).
8- ذخيره مزرعه(فروشگاه،
مركز مزرعه يا باغ توليد كننده)
9-ذخيره مزرعه(از تحويل تخم
در مزرعه تاكاشت آن)
اثرشرايط محيطي
انبار بر روي جوانه زدن تخم:
دو عامل محيطي كه مهمترين عوامل موثر
درانبار هستند وروي كيفيت تخم اثر دارند حرارت ورطوبت نسبي است،در عمل رطوبت نسبي
يك نقش اصلي محدود كنندگي را ايفا ميكند زيرا اولا رطوبت تخم تحت اثر ميكروكايماي
درون قرار ميگيرند.
رطوبت:
درجریان و یا فعل و انفعالات جوانه زدن جذب آب ومتورم شدن دانه یکی ازنشانه
های فزیکی آن محسوب میگردد،البته متورم شدن دانه به صحت وسلامتی دانه بستگی ندارد
چراکه دانه ها ی مرده نیز دراثرجذب آب میتواند متورم گردد درحرارت بلند تر جذب آب
نسبت به حرارت پائین بیشتراست قدرت و جذب مقدارآب تاحدودی به ساختمان و قابلیت جذب
پوست دانه ویا میوه بستگی دارد،با وارد شدن مالیکول آب دربین ذرات کلوئیدی وخلای
بین الحجروی، فشاربین الحجروی بیشتر میگردد،یکی ازخواص کلوئیدها جذب ومکیدن آب است
دیگرترکیبات مهم که آب را جذب میکند پروتین دانه اgoogleست غیر ازپروتین ومواد مختلف
دیگر و قسمت ازموادپکتین نیز دراثرجذب آب متورم میگردد، ولی نشائسته در
اثرجذب آب درهنگام جوانه زدن متورم نمی گردد چراکه این ماده درحرارت بلند
ترمیتواند آب را جذب نموده به حجم خود بیافزاید،متورم شدن دانه تنها دراثر جذب آب
نبوده بلکه فعالیتهای بیوشیمی نیز درآن دخیل است زیراکه دربعضی ازجنین ها (RNA ) ساخته میشود مثلآ درجنین گندم
بعداز30 دقیقه ازتورم شدن ماده (RNA ) مشاهده
شده است.
مقداررطوبت تخم:
مناسب ترين مقدار رطوبت براي ذخيره تخم نبايد
بيش از ده در صد وزن تخم باشد، سرعت فعاليت ميتابوليكي تخم بسيار پايان است واغلب
غير محسوس است، در چنين شرايط تخم آب دوست است و ميتواند آب را جذب كند و اين آب
را حتي از آب بخارهوا نيز مي گيرد.
در چنين وضعيتي بسيار دقت شده است كه قبل از
ذخيره تخم، به وسيله خشك كردن،مقدار رطوبت آنرا كاهش دهند اما بايد توجه داشت كه
مجدداً تخم بسرعت آب جذب ميكند.
مقدار رطوبت هواي
انبار:
تخمهای ذخيره شده ميتوانند از هوا رطوبت
جذب كنند، فشار بخار آب آتمسفير در نتيجه حرارت و اثر مستقيم ميزان رطوبت اشباع و
يا رطوبت نسبي بوجود مي آيد، مقدار رطوبتي كه بوسيله هوا نگهداري مي شود بطور نسبي
با حرارت هوا افزايش مي يابد، براي مثال يك كيلوگرام هواي خشك در ده درجه سانتي گريد
مي تواند 6/7 گرم بخار آب را نگهداري كند در صورتيكه ،در 20 درجه سانتي گريد 8/14
گرام بخار آب را نگهميدارد، تخمهای گونه هاي مختلف گياهي زماني كه تحت شرايط مساوي
رطوبت نسبي خاصي از آتمسفير قرار مي گيرند رطوبت هاي متفاوتي را جذب مي كنند.
مقدار رطوبت هر گونه بطور نسبي با افزايش
رطوبت نسبي آتمسفير افزايش مي يابد، قاعده كاربردي و مفيد تامب (هارينگتون1959) مي
گويد حيات ذخيره اي تخم كاهش هر يك در صد رطوبت تخم دو برابر مي شود، تحقيقات چندي
از محققين در اين مورد كاربرد اين قاعده را تاييد كرده و دقت اين قاعده را در
دامنه اي از،رطوبت بين 6 تا 16 درصد ميدانند، در عمل اين قاعده براي اطمينان از
حفظ سطح رطوبت قابل قبول بكار ميرود،در اين صورت نبايد افزايش معني داري در سطح
رطوبتي ايجاد شود. چنين وضعيتي در انبار زماني بوجود مي آيد كه رطوبت نسبي هواي
انبار پايين تر از رطوبت معادل تخم باشد كه با توجه به مقدار اپتيمم رطوبت تخم در
نظر گرفته مي شود.
در مناطق خشك كه رطوبت نسبي بطور طبيعي
پايين مي باشد نياز به سيستم هاي كنترول يا ساختمانهاي ويژه ضد رطوبت نيست، با اين
حال در بعضي از اين مناطق نيز در بخش از طول سال ممكن است رطوبت نسبي هوا به
بالاتر از سطح قابل قبول برسد.
در مناطقي كه رطوبت نسبي
بالاست و يا داراي نوسانات غير قابل قبولي است كنترول رطوبت نسبي انبار تخم حياتي
است.
اثرات جانبي رطوبت
نسبي:
اگر در طي ذخيره تخم رطوبت تخم به حد 40 تا
60 درصد رطوبتي برسد كه تخم در آن رطوبت جوانه ميزند جنين تخم خواهد مرد، علاوه بر
اثرات مستقيم، رطوبت بالا همچنين اثرات غير مستقيم بويژه روي توسعه وتكثير
ميكروارگانيزم هاي انبار تخم دارد، رطوبت
بالاي 8% بيشترين اثر را بر افزايش فعاليت آفات انباري شامل تكثير حشرات دارد ورشد
قارچ ها روي تخم شروع خواهد شد، اين مشكل در رطوبت بالاتر از 12 % به مقدار بيشتري
وجود دارد. مقدار رطوبت تخم در حد بالاي 18 تا 20 %،حرارت کتله تخم را كه كل
حرارت متابوليكي است افزايش مي دهد؛ و اين بنوبه خود مي تواند علتي براي پايين
آمدن استعداد جوانه زني باشد و يا خود باعث آتش سوزي شود.
حرارت:
حرارت عامل اصلي ديگري در
محيط ذخيره تخم است كه بايد براي حفظ تخم در نظر گرفته شود. كاهش قدرت حيات تخم در
حرارت هاي پايين نسبت به حرارت هاي بالا به سرعت كمتري صورت مي گيرد و اين نظر كلي
حتي در درجه حرارت هاي پايين صفر نيز كار برد دارد، حرارت هاي خيلي پايين معمولاً
ويژه ذخيره تخمها گرانقيمت مثل جرم پلاسم مي باشد.
قاعده تامب هارينگتون در ارتباط با وضعيت هاي مختلف
حرارتي مي گويد: با اضافه شدن هر 5 درجه
سانتيگراد افزايش حرارت در دامنه صفر تا 50 درجه سانتيگراد استعداد حيات تخم به
نصف كاهش مي يابد، حتي درجه حرارت بالا در
يك دوره كاملاً‌كوتاه مي تواند باعث كاهش بقاء تخم شود.
1- 4 درصد رطوبت تخمها سبزيجات در 25 درجه
سانتيگريت در تعادل با رطوبت هاي نسبي هوا.
تخم
|
فيصدي
رطوبت نسبي هوا
|
|||||
10
|
20
|
30
|
45
|
60
|
75
|
|
باقلا
|
2/4
|
8/5
|
2/7
|
3/9
|
1/11
|
5/4
|
ليما
|
6/4
|
6/6
|
7/7
|
2/9
|
0/11
|
8/13
|
كرم
|
2/3
|
6/4
|
4/5
|
4/6
|
6/7
|
6/9
|
كرم
چيني
|
4/2
|
4/3
|
4/6
|
3/6
|
8/7
|
4/9
|
زردک
|
5/4
|
9/5
|
8/6
|
7/9
|
2/9
|
6/11
|
كرفس
|
8/5
|
0/7
|
8/7
|
0/9
|
4/10
|
4/12
|
ميزان حرارت محيط
نيز در طول عمرتخم مؤثر بوده و با كاهش حرارت انبار طول عمرتخم افزايش
ميابد و در ضمن كاهش دما اثر منفي رطوبت را خنثي مي كند، بر اساس اظهار هارينگتون
در اثر كاهش هر 4 درجه سانتي گراد از حرارت تخم بين صفر الي 50 درجه سانتي گراد،طول
عمرتخم دوبرابر مي شود، اگرتخم هاي نگهداري شده در رطوبت نسبي بالا و دماي پايين
به دماي بالاتر انتقال داده شوند، قوه ناميه خود را از دست مي دهند، دماها ي زير
صفر (sub freezing temperature) تا 18 درجه
سانتي گراد موجب افزايش عمر انباري (storage
life) مي شود به شرايط كه رطوبت نسبي محيط تخم از
70 فيصد كمتر نباشد،در غير اين صورت بلور هاي يخ در فضاي بين سلولي ايجاد مي شود
و موجب گسيختگي نظم سلولي مي گردد. بنابر اين افزايش رطوبت نسبي موجب كاهش خسارات
دماي پائين مي شود.
منجمد نگاهداري(cryoperservation) نيز
براي نگهداري تخم هايي كه ارزش جنتیكي دارند
بكار برده مي شود، براي اين منظورتخمها در ظرف هاي سر بسته در نایتروجن مايع در
دماي 196- درجه سانتي گراد نگهداري مي شوند، رطوبت مناسب براي اكثرتخم ها چنانكه
ذكر گرديد8 – 15 % ميباشد، فروانجمادي (Ultra freezing)
نيز براي نگهدايتخم هايي كه ارزشمند هستند و منبع جنتیکی(Germplasm)
بشمار مي ايند، مورد
استفاده قرار ميگيرد
دانه
هرنوع نبات جهت جوانه زدن به یک حداقل حرارت ضرورت دارد،بطورمثال برای گندم،یولاف
شبدر،رشقه برای شروع جوانه زدن بین 5 ــ 10 درجه سانتی گرید حرارت ضرورت است،
جواری،ارزن،باقلی بین 6 ـــ 10 درجه سانتی گرید کدو وتنباکو بین 15ــ20 درجه سانتی
گرید شروع به جوانه زدن میکند.ولی درجه حرارت اوسط ومناسب به بسیاری ازنباتات
زراعتی بین 15ــ 20 درجه سانتی گرید تعین شده است.دربعضی حالات بعضی ازگیاهان تا
صفردرجه سانتی گرید جوانه زده ودربعضی ها صفردرجه سانتی گرید باعث توقف جوانه زدن
آن میگردد ولی بالاتراز50 درجه عمل جوانه زدن رادرهمه تخم ها ازبین میبرد.
تركيب حرارت و رطوبت
نسبي:
در عمل اثر مركب ومتقابل حرارت و رطوبت نسبي
است كه استعداد حيات يا بقاء تخم را در طي حيات تخم در انبار تحت تاثير قرار مي
دهد، در بيشتر مناطق دنيا نوسانات حرارتي همراه با دوره هاي مختلفي از رطوبت نسبي
وجود دارد،در دوره كوتاهي از ذخيره كه بدون كنترول مي باشد اثر متقابل اين دو
عامل است كه بطور سريع باعث فساد تخم مي شود. هارينگتون در سال 1972 با استفاده از
قواعد ساده اي كه براي حرارت و رطوبت نسبي داده بود اثر مركب اين دو عامل را به
اين صورت ارائه نمود كه جمع درصد رطوبت نسبي به اضافه حرارت به فارنهايت نبايد از
100 تجاوز كند.
جدول ذیل درصد جوانه زني گونه تخم باكيفيت بالا تحت سه
وضعيت.
·
( درجه حرارت متوسط 7 درجه سانتيگراد در تابستان و 30 درجه
سانتيگراد در خزان
روز هاي
بدون يخبندان 226 روز و 1321 ميلي متر ترولات جوي با توزيع خوب)
گونه
|
شرايط
انبار به فيصدي
|
دوره
ذخيره (ماه)
|
||||||
رطوبت
نسبي
|
درجه
سانتيگراد
|
0
|
6
|
12
|
18
|
22
|
30
|
|
پياز
|
45
*
75
|
7
30
|
96
96
96
|
-
900
|
96
42
-
|
-
-
-
|
94
-
-
|
94
-
-
|
نوع
از كدوئيان
|
45
*
75
|
7
30
|
98
98
98
|
-
98
93
|
98
96
31
|
-95
-
|
-
88
-
|
98
86
-
|
سويا
|
45
*
75
|
7
30
|
94
94
94
|
-
94
-
|
94
85
-
|
-
60
-
|
96
42
-
|
94
-
-
|
كاهو
|
45
*
75
|
7
30
|
96
96
96
|
-
90
61
|
95
82
0
|
-
68
-
|
90
-
-
|
86
-
-
|
لوبيا
|
45
*
75
|
7
30
|
98
98
98
|
-
96
88
|
100
96
21
|
-
90
0
|
96
92
-
|
98
90
-
|
جواري
|
45
*
75
|
7
30
|
98
98
98
|
-
98
94
|
98
96
30
|
-
96
-
|
98
85
-
|
98
65
-
|
دقت و مقدار كنترول هر يك
از اين عوامل به ارزش تخم و شرايط اقليمي محل ذخيره سازي بستگي خواهد داشت، در
بعضي مناطق خشك دنيا حتي بدون كنترول قوه جوانه زني تخم در دوره هاي كوتاه كاهش
معني داري پيدا نمي كند. به دليل اين كه بعد از رسيدن تخم و خشك شدن مطلوب آن در
مزرعه در طي دوره ذخيره نيز رطوبت نسبي پايين است، حتي تخم گونه هايي مثل پياز كه
دوره حيات نسبتاً كمي دارند با كاهش نسبتاً‌مختصري در قوه جوانه زني آنها مي
توانند در بيشتر مناطق خشك بين فصول كاشت ذخيره شوند.
محيط ذخيره سازي:
محيط ذخيره سازي مي تواند به دو طريق تحت
تاثير قرار گيرد: شرايط محيط داخلي ساختماني كه تخم در آن ذخيره شده و شرايط محيط
طبيعي منطقه مثل حرارت و رطوبت نسبي. براي تخم اين نكته مهم است كه چنانچه اين
تخمها ذخيره اي هستند بايد پس از برداشت در صورت ممكن هر چه سريعتر به انبار منتقل
شوند و تحت سيستم سازماندهي شده اي قرار گيرند به صورتي كه تا عمليات بعدي كاشت
بخوبي حفظ شوند.
ساختمان انبار تخم:
انبار هاي تخم بايد به نحوي طراحي شوند كه
حد اكثر امنيت رانسبت به كاهش احتمال وقوع آتش سوزي،دسترسي پرندگان و جوندگان
داشته باشند،همچنين نسبت به آلودگي و تماس حشرات و ميگروارگانيزم ها مصونيت داشته
باشد.
يك ساختمان مناسب داراي كف همسطح زمين يا بالاتر
از سطح زمين با لبه هاي ضد نفوذ جوندگان مي باشد. مدخل انبار مي تواند يك سطح شيب
دار و قابل حمل باشد كه كف زمين را به سطح بارگيري يا سطح نقاله داخل مرتبط سازد.
سقف بايد داراي استحكام و بهترين وضعيت را از نظر خروج آب داشته باشد.
بخشي
از ساختمان انبار كه در برابر حمله جوندگان حفاظت شده است بايد بطور مطلوبي داراي
استحكام در برابر جريان هاي شديد آب و حرارت نيز باشد و اين ها مواردي است كه به
عنوان طرح كلي ساختمان انبار مطرح مي شود و اجزاء آن بستگي خواهد داشت به شرايط
محلي و شرايط كه در طول سال وجود دارد.
سيستم درب انبار بايد بصورت دو دربي در محل
ورودي و خروجي انبار باشد و حالت مطلوب اين است كه پنجره و يا هيچ راهي به بيرون
بطور مستقيم باز نشود به استثناء محل هايي كه به سيستم كنترول انبار مربوط مي شود،
ديواره ها و پوشش داخلي انبار با سنگ صاف و موادي كه استحكام خوبي نسبت به ممانعت
از نفوذ رطوبت دارد تكميل شود. به ويژه حد فاصل سنگ ها با موادي مثل آلومينيم فويل
يا پلي اتيلن پوشانده شود. از مواد چوبي در اين موارد نبايد استفاده شود و يا حد
اقل استفاده از چوب به عمل آيد، زيرا اين مواد مي توانند بوسيله جوندگان و ساير
آفات صدمه و مشكلاتي را در امر حفاظت تخم بوجود آورند، مواد سطح داخلي انبار
همچنين بايد از نظر مواد با كيفيتي باشد كه اصطكاك كمتري نسبت به چرخ دستي و به
طور كلي مواد و دستگاه هاي حمل و نقل و بسته هاي تخم داشته باشد، دريچه هاي مربوط
به تهويه انبار بايد بطور كامل نسبت به آفات نفوذ ناپذير باشد، تمام شكافهاي داخل
انبار حد اقل جذب حرارت آفتاب و بيشترين دفع آب را داشته باشد، اين مورد بويژه در
مناطقي كه داراي دماي بالاي حرارتي و بارندگي شديد هستند اهميت دارد. انبار تخم
بايد از نظر نورگيري به نحوي باشد كه حرارت كمي را از خود نفوذ بدهد.
طراحي و مواد ي كه در ساختمان انبار هاي تخم
استفاده مي شود بايد نسبت به حرارت و تشعشع خورشيدي حد اقل جذب را داشته باشد و
بطور مؤثري ضد رطوبت و بخار آب باشد. فقط در بعضي از بخش هاي دنياست كه به
ساختمانهائي كاملاً فني براي ذخيره تخم است در حاليكه در بيشتر مناطق ديگر شكل
هائي از انبار مورد نياز است كه داراي سيستم هاي كنترول محيط هستند. و اين يك نياز
اصلي انبار است بويژه در جايي كه طرح ساده انبار براي اطمينان از حفظ استعداد حيات
تخم كافي نیست.
در واقع طراحي و ساخت
انبار ها با توجه به محورهايي كه در بالا بيان شد شكل مي گيرد اما در جايي كه
شرايط عادي از نظر اقليمي وجود دارد براي اطمينان مهم است كه بيشترين استفاده از
مواد ايزوله براي كنترول حرارت و ماكزيمم كارايي
بعمل آيد و اين به مقدار هزينه عمليات ايزوله كردن بستگي دارد، رعايت اين
عوامل همراه با بالا رفتن هزينه هاي انرژي در منطقه اهميتش افزايش مي يابد.
عايق كاري نسبت به بخار آب نيز مهم است و براي
اين منظور تمام سطح داخلي يعني كف،سقف و جداره با ورق هاي پلي اتلين و مواد مناسب
بطور كامل پوشانده مي شود. اين عايق حفاظت انبار را نسبت به نفوذ رطوبت از بيرون
يا از حرارت كامل ميكند، بطور كلي درب ها نيز بوسيله و اثر هاي لاستيكي كه از ورود
هوا جلوگيري مي كند بايد بطور كامل مسدود شده باشد.
انرژي كافي براي راه اندازي دستگاه هاي كنترول
نيز بايد فراهم باشد، دستگاه ها ي كنترول بايد وضعيتي داشته باشند كه گرمي آنها به
بيرون انبار هدايت شود، هواي گرم بايد دقيقاً‌از پله زيرين سقف به بيرون كشيده
شود،در حاليكه هواي مرطوب بايد از نزيديكي كف انبار به بيرون رانده شود.
كنترول حرارت:
حرارت
مواد ذخيره اي ميتواند بوسيله تهويه سرد كننده ها كاهش يابد به اضافه اين كه شكل
ساختمان و عايق كاري انبار در نظر گرفته مي شود، كنترول كامل حرارت گران است و
براي نگهداري تجارتي تخم صرف نظر از ارزش آنها نا مطلوب است.
بطور كلي كنترول حرارت بوسيله سرد كنند ها
براي ذخيره جرم پلاسم ومواد نياز در اصلاح نباتات كه در دوره هاي طولاني نگهداري
مي شوند مورد استفاده قرار مي گيرد.
كنترول حرارت ذخيره تخمي براي دوره كوتاه و
فصلي كه به حرارت بيرون انبار بستگي دارد،معمولاً‌بوسيله تهويه همراه با سرد
كننده ها انجام ميشوند.
تهويه:
تهويه
انبار هاي تخم در رابطه با رطوبت نسبي هواي انبار مورد توجه قرار مي گيرد،زيرا
باعث زيان بيشتر خواهد شد،اگر حرارت تخم ذخيره شده كاهش و در نتيجه مقدار رطوبت
تخم افزايش يابد، بر عكس تهويه مي تواند براي كاهش حرارت ذخيره تخم مفيد باشد اگر
رطوبت نسبي هواي بيرون پايين باشد.
مهندسين ذخيره سازي ميتوانند سيستم هايي را
طراحي كنند كه دستگاه هاي تهويه بطور اتومات و يا با روش هاي ديگر براساس مقدار
حرارت و رطوبت نسبي بيرون انبار كار كنند. تهويه همچنين مي تواند صورت نياز جريان
ملايمي از هواي تازه را از ميان کتله تخم و يا خریطه هاي تخم عبور دهد و به اين
ترتيب مي توان اطمينان پيدا كرد كه خطر گرم شدن در داخل و مناطق از کتله تخم وجود
ندارد.
شكل هاي ديگر از تجمع گرما در مواقعي با انتقال
رطوبت توام است كه ميتواند در نتيجه انتقال جريان هوا صورت گيرد، اين موارد بيشتر
در انبار هايي واقع مي شود كه نسبت به ايزوله كردن انبار كم توجهي شده و در نتيجه
انتقال هواي گرم و خشك از يك نقطه گرم به يك نقطه سرد تر در داخل کتله تخم صورت مي
گيرد زيرا سرد شدن تراكم رطوبت را در پي دارد و تراكم وزياد شدن رطوبت باعث جذب
رطوبت توسط تخم هاي خشك تر مي شود.
سرد كردن:
بطور معمول از سرد كننده ها براي كنترول
حرارت انبار تخم در ذخیره طولاني مدت مواد استفاده مي شود، اين مواد معمولاً‌ارزش
زيادي نيز دارند، مثل نگهداري جرم پلاسم و تخمهای مادري اصلاح شده. با اين حال سرد
كننده هاي براي مناطق گرمسيري و انواع تخم مفيد هستند. توجه و دقت بسيار زيادي
بايد به ايزولیشن حرارتي و اسكلت ساختمان انبار به عمل آيد.
در داخل انبار تخم،چها ر منبع حرارتي وجود دارد
و اين منابع اكثراً‌جدا از حرارتي است كه از بيرون انبار از طريق منافذ و يا اسكليت ساختمان به بخش داخلي انبار
مي رسد. اولين منبع حرارتي مربوط به حرارت تخم و مواد مربوط به آن مي باشد، دومين
منبع حرارتي مربوط به تنفس تخم در انبار است وسوم مربوط به دستگاه ها،چراغ ها و
كارگران مي باشد و چهارم مربوط به حرارتي مي شود كه از بيرون به انبار وارد مي شود
كه از طريق باز شدن درب انبار صورت مي گيرد،
درطي عملیه سرد كردن مقداري از رطوبت
نسبي هواكاهش مي يابد به اين ترتيب
كه رطوبت روي بخش هايي از سرد كننده متراكم مي شود؛ بنابراين كاهش رطوبت نسبي از
اين طريق نيز سودمند است. درعمل رطوبت نسبي هواي انبار رابطه معكوس با حرارت انبار
دارد. درحرارت هاي زير13 درجه سانتيگراد رطوبت نسبي بسيار بالا ست. درذيل درجه
حرارت ورطوبت نسبي مربوط به آن را درانبار نشان مي دهد.
جدول ذیل درجه حرارت و
رطوبت نسبي مربوط به آن را در انبار نشان مي دهد.
حد اقل فيصدي رطوبت نسبي
|
درجه حرارت
|
30
|
2/23
|
35
|
2/72
|
40
|
3/32
|
45
|
1/21
|
50
|
4/19
|
60
|
7/16
|
70
|
9/13
|
خشك كردن:
بطور معمول دو نوع از خشك كننده هاي کيميايي
درانبار هاي تخم استفاده مي شود: قراردادن مواد کيميايي خشك كننده دركف ويا لايه
هايي از فضاي انبار، اين سيستم ها اگر درمحل مناسبي قرارداده نشوند حرارت داخلي
انبار را افزايش خواهند داد واين مهم است كه دستگاه خشك كن درمحل ويا ساختماني
باشد كه حرارت آن به بيرون رانده شود، سيليكاژل مي تواند با 40 درصد وزن خشكش آب
جذب كند ومعمولاً درخشك كن هااز استفاده مي شود. درسيستم طبقه اي، سيليكاژل با
حرارت خشك مي شود حرارت حدود 175 درجه سانتيگراد مفيد است براي اينكه كل رطوبتي
راكه جذب كرده خشك كند وبعد از سرد شدن، هوا از سطح ذخيره واز ميان لايه سيليكاژل
جريان مي يابد. .زماني كه رطوبت سيليكاژل به اندازه رطوبت هواي انبار رسيد دوباره
بوسيله حرارت سيليكاژل خشك مي شود، بعضي از سيستم هاي خشك كننده دوبخش دارد يكي از
آنها هواي انباررا خشك مي كند درحاليكه ديگري براي فعاليت مجدد خشك مي شود واين
دوبخش كه مربوط به يك واحد خشك كن هستند بوسيله ساعت شمار كنترل وتعويض مي شوند.
سيستم چرخشي خشك كن بين دوجريان هوا مي
چرخد. بخش هايي مختلف براي خشك كردن ويا براي جذب رطوبت هوا به چرخش درمي آيد، اين
سيستم ها نسبت به سيستم قبلي قابليت برداشت رطوبت بيشتري از جريان هوا را دارند.
انتخاب سيستم به مقدار زيادي بستگي دارد به شرايط محلي ونياز هاي ذخيره اي تخم
وبطور كلي براي تنظيم وكنترل با شرايط محيطي بايد با مهندسين مربوطه مشورت شود.
ذخيره تخم درظروف ضد
رطوبت:
روند توسعه اي که درسالهاي اخير وجود داشته
منجر به اين شده است كه تخمهای سبزيجات در بسته هاي نسبتاً كوچك حدود يك كيلوگرامي
كه ظروف ضد رطوبت نيز هستند نگهداري شوند. بيشترين تحقيقات اساسي و توسعه تحقيتات
در اين روش ها در مورد تخمهای سبزيجات انجام شده است زيرا کتله هاي نسبتاً كوچك
تخم مورد نياز دهاقین بخش خصوصي قرار مي گيرد از طرف ديگرارزش هرتخم ياحجم مشخص از
تخمها سبزيجات نسبت به ارزش تخم غلات و ياساير گروه ها ي گياهي بالاتر است.
تخمهاي كه در ظرف فلزي و يا ساير بسته هاي
مناسب ضد رطوبت ديگر قرار مي گيرند در سطح پائين تري از رطوبت تخم را كه در انبار
و بطور آزاد داشته اند دارند و بنابر اين به مقدار نسبتاً‌كمي رطوبت آنها خشك مي
شود، و در نتيجه اين بسته بندي تخمها در محيط طبيعي خود شان و در محدوده حرارتي و
رطوبت نسبي مي توانند براي يك يا دو سال و يا حتي بيشتر ذخيره شوند و با كمترين و
يا بدون اثر تخريبي بر روي جوانه زني براي اين دوره زماني باقي بمانند.
عوامل مثل مقدار خشك شدن،
و تعيين مقدار رطوبت و توجه به اينكه کتله هاي مختلف مي توانند تركيب متفاوتي
داشته باشند از موارد مهمي هستند كه بايد دقت كافي روي آنها انجام شود،اين امكان
وجود دارد كه استعداد حيات انباري تخم با 8% رطوبت دو برابر شود زمانيكه قبل از
بسته بندي يك درصد از رطوبتش كاهش يابد.
رطوبت تخم قبل از بسته بندي در
بسته هاي ضد بخار:
از اصول مهمي كه قبل از بسته بندي در ظروف ضد بخار و مهر و موم
كردن آنها مورد توجه است رطوبت تخم است كه بايد به سطح مطلوبي برسد و همچنين
سلامتي تخم مي باشد. ميزان رطوبت در اين مورد 2 تا 3 % كمتر از حديست كه تخم در
انبار و يا در بسته هاي غير ضد بخار نگهداري مي شود. به اين دليل كه اتموسفير داخل
بسته تخم رطوبتش به تعادل با مقدار رطوبت داخل تخم مي رسد و اين رطوبت نسبي براي
ذخيره درازمدت و سالم تخم بسيار بالاست.
جدول ذیل سطوح رطوبتي
مطلوب براي نگهداري تخم در ظرف ضد بخار.
خانواده
|
سبزي
|
ماكزيمم
فيصدي رطوبت تخم
|
گرامينه
|
جواري
شيرين
|
0/8
|
آلياس
|
پياز،
تره فرنگي،پياز والش
|
5/6
|
كنوپودياسه
|
چغندر،
چارد، اسفناج
|
0/8
|
كروسيفره
|
كلم،كلم
بروكسلي،كلم گل كولار، كلم چيني،كلم پيچ،تربچه
|
0/5
|
لگومينوزه
|
نخود،
لوبيا فرنگي ، لوبيا ليما
|
0/7
|
چتريان
|
هويج،كرفس،كرفس
ريشه
|
0/7
|
پارستيپ
|
0/6
|
|
جعفري
|
5/6
|
|
سولاناسه
|
بادنجان
رومی
|
5/5
|
فلفل
|
5/4
|
|
بادنجان
|
0/6
|
|
كدوئيان
|
بادرنگ،
خربوزه، كدو
|
0/6
|
تربوز
|
5/6
|
|
كمپوزينه
|
كاهو
|
5/5
|
به عنوان مثال اگر تخم
جواری شيرين داراي رطوبتي معادل 13% باشد و در بسته هاي ضد بخار قرار گيرد،رطوبت
اتموسفير بسته را به حدود 65% خواهد رساند كه براي ذخيره سالم تخم بسيار بالاست.
بعلاوه فعاليت عوامل بيماري زا در داخل تخم افزايش يافته و سرعت تنفس نيز بطور
نسبي بالا مي رود.
گونه هاي
اصلي كه به عنوان سبزي كاشته مي شوند براي نگهداري آنها در چنين وضعيت،بسته
ها داراي رطوبت 8 تا 9 % هستند اما در بعضي گونه ها هستند. در بعضي گونه ها رطوبت
كمتر از 8% مي باشد.
ذخيره و نگهداري و توزيع تخمهای سبزيجات با
سطوح رطوبتي پايين در ظروف ضد بخار در سراسر دنيا بطور گسترده اي جايگاه خود را
باز كرده است، دامنه اي از انواع ظروف بسته بندي براي اين منظور استفاده ميشود ،
به طور معمول از اين ظروف براي حمل و نقل و يا فروش تخمهای با ارزش بالاتر استفاده
مي شود، نمونه اين تخمها مثل تخم هايبريد بادنجان رومی براي مناطق گرمسير مرطوب
است، با اين حال ظروف براي مناطق معتدله نيز اثر اصلي خود را بر كنترول كيفي تخم
خواهد داشت.
بعضي از شركت هاي تخم در مناطق معتدله،
عمل بسته بندي را دربخشي از انبار كه اتموسفير آن كنترول شده است انجام مي دهند.
در مناطق خشك عمليات بسته بندي بلافاصله بعد از خشك كردن تخم و در محيط انبار
معمولي انجام مي شود، اما مقدار رطوبت هر کتله تخم قبل از بسته بندي كنترول شده و
اگر نياز باشد مجدداً خشك مي شود.
مديريت انبار:
سطح بهداشت داخل انبار در دراز مدت بر روي بقاء و كيفيت تخم
اثر خواهد داشت.فقط تخمي بايد داخل انبار شود كه مراحل نهايي عملیه تخم را طي كرده
باشد وتمام مواد ديگر بايد از انبار بيرون برده شود. در عمل بعضي مواقع براي كوتاه
مدت از فرصت استفاده شده و در انبار ساير مواد مثل پياز هاي در حال خواب يا ميوه
هايي كه براي تخم گيري انتخاب شده اند نگهداري مي شوند در صورتيكه اين مواد مي
تواند مقدمه اي باشد براي آلودگي انبار به آفات و بيماريهاي انباري. ساير مواد
گياه و منابع آب و رطوبتي كه باعث افزايش رطوبتي اتموسفير انبار مي شوند بايد از
محل ذخيره تخم دور نگهداشته شوند.
برنامه اي قابل قبول براي پيشگيري از
جوندگان از بخش بيرون انبار بايد طراحي شود. آلودگي و صدمه جوندگان بستگي خواهد
داشت به روش بسته بندي داخل انبار به همان
ترتيبي كه به شكل قرار دادن بسته هاي تخم و شرايط و فضاي اطراف آنها بستگي دارد.
پيشگيري و كنترول برنامه هايي كه در اين مورد
استفاده مي شود شامل استفاده از سموم و مواد جونده كش مثل مواد ضد انعقاد خون و يا
سموم مي باشد. اين مواد بايد بر اساس دستور العمل هاي توصيه شده به كار گرفته شده
و قوانين رايج جهت احتياط و سلامتي رعايت شود. اخيراً سيستم هاي صوت براي پيشگيري
از نفوذ جوندگان استفاده مي شود،همچنين با استفاده از تكرار صداي پرندگان شكاري
نيز در اين مورد استفاده ميشود.
از محل انبار تخم نبايد براي نگهداري ماشين
آلات ويا دستگاه ومواد ي كه به طورمستقيم مربوط به انبار نميشوند استفاده كرد.اين
دستگاه ومواد ، تميز كردن انبار را مشكل ويا غير ممكن ميسازند. تمام سطح انبار
بايد تميز نگهداشته شودومناسب است اگر دو غبار بوسيله تميز كننده هاي مكنده گرفته
شود ،از اين نظر كه توليد گردوغباربه حداقل مقداربرسد، هرماده فاسد شده انبار
بايدهر چه سريع تربه دور ترين نقطه ممكن ازانبار براي سوزاندن منتقل شود، انبار
هاي تخم داراي ريسك نسبتا بالايي سوزي هستند اين ناشي از طبيعت خشك تخم است ،
وحياتي است كه باندازه كافي سيستم هاي پيشگير ي وخاموش كننده آتش وآشنايي با ايمني
سيستم ها وجود داشته است.يك سيستم مناسب براي قرار دادن بسته هاي تخم بايد در نظر
گرفته شود كه ضمن اينكه بنحوي هوا در ميان آنها جريان مي يابد ،بتوان جريان ورود
وخروج بسته هاي تخم را بترتيب انجام داد ودسترسي به بسته ها ي مختلف وجود داشته
باشد.بسته هاي كوچك را بايد روي قفسه هاي مناسب قرار داد وآنهايي كه بزرگترند ودر
داخل خریطه ها قرار دارند بايد روي سكوهاي مناسب قرارگيرند، بيشتر كمپني ها يي كه
داراي مقادير زيادي تخم هستند مجهز به سيستم كمپيوتري وتمام اتو ماتيك براي جابجا
يي ميباشند.اما اصولي كلي براي هر سيستم وجود دارد، صرف نظر از قدرت عمل وزماني كه
براي نگهداري خریطه ها وظروف فلزي وساير
بسته ها در نظر گرفته ميشود. مشخصات تخم بصورت واضح بايد براساس برچسب(tag) هايي كه در
داخل وبيرون بسته ها زد ه ميشود مشخص
گردد،(tag)ها بایدبطور کاملی چسپیده باشد موادی که برای(tag)ها مصرف میشود نبايدتحت
اثر شرايط محيطي اثرش ازبين رفته ويا تغيير حالت دهد. (tag)ها بايد براساس
دفتر ثبت سالانه كه مديريت موجود ي واطلاعات لازم را يادداشت ميكند ثبت شود، واين
اطلاعات در دفاتر اصلي باقي خواهند ماند.مصالح واسكلیت ساختمانها بايد بطور مرتب
بوسيله افراد صلاحيت دار بازرسي شود.
نتیجه گیری
عوامليکه قوه نموئی تخم را در انبار حفظ مينمايد شرا يطي هستند که ميزان
تنفس وساير اعمال ميتابوليکي تخم را بدون لطمه زدن به جنين حفظ ميکند.
مهمترين شرايط براي رسيدن به اين هدف
عبارت از کاهش گرمي انبار ، کاهش رطوبت تخم وتغير درهواي انبارمیباشد.
دوعامل حرارت ورطوبت اهميت بسياري در شرايط انبارکردن ونگهداری تخم دارند
فيصدی مناسب رطوبت داخلی تخم برا ی نگهداری وانبار کردن آن بسته به نوع تخم تا حدی
متفاوت است. بطور يکه درتخمهائيکه عمر کوتا دارند ونميتوان آنهارا بمدت حد اکثر
چند ماه نگهداري کرد ، فيصدي رطوبت بالا توصيه ميشود. معمولا چنين تخم ها ي را
زياد خشک نمي کنند. وياتخم بلوط که درتخمهاي متوسط وبلند عمرشامل اند ، برخلاف
گروپ اول در برابر خشک شدن مقاومت دارند ، رطوبت داخلي تخم حدود %6-4 براي انبار
درازمدت مناسب است. برای تخم اغلب
سبزيها وگلها رطوبت نسبي حدود %20 در نگهداري طولاني اين تخمها مناسب است. معمولا
با افزايش رطوبت داخلي تخم مشکلاتي هم چون فعاليت حشرات و قارچها ميتواند رخ دهد.
پس رطوبت داخلي هيچ وقت بايد از حدود %8 بيشتر نشود، وهم چنين حرارت پائين نيز سبب
کاهش تنفس وطولاني کردن عمر تخمها ميشود، بطورکلي حرارت صفر تا منفي ċ18
طول عمر بيشتر تخمها را درانبار زياد ميکند، در حرارت زير صفر بايد رطوبت داخلي
تخم حدود %15-12 باشدکه اين ميزان درحال تعادل با حدود %70 رطوبت نسبي محيط است،
زيرا اگر رطوبت بيش ازين حد باشد آب
تخمهارا يخ زده وتخمها صدمه مي بيند. معولا
تخمهاي خشک را بايد درظروف سربسته که در برابر رطوبت غير قابل نفوذ هستند انبار
گردد. اين ظروف ميتواند از جنس شيشه ، المو نيم يا پلاستيک باشد، ومهمتر اينست که
تخمها ئيکه براي مدت طولاني انبار ميشود نبايد رطوبت شان از % 8-5 بيشتر باشد.
سفارشات
Ø سرعت فعاليت ميتابوليكي
تخم بسيار پايان است واغلب غير محسوس است، در چنين شرايط تخم آب دوست است و
ميتواند آب را جذب كند و اين آب را حتي از آب بخارهوا نيز مي گيرد.
Ø مناسب ترين مقدار رطوبت
براي ذخيره تخم نبايد بيش از ده در صد وزن تخم باشد.
Ø
انبار هاي تخم بايد به نحوي طراحي شوند كه حد اكثر امنيت
رانسبت به كاهش احتمال وقوع آتش سوزي،دسترسي پرندگان و جوندگان داشته باشند،همچنين
نسبت به آلودگي و تماس حشرات و ميگروارگانيزم ها مصونيت داشته باشد.
Ø
زنده
بودن تخم ها بسیار زیاد مربوط به حالت
ذخیره تخم میباشد تخم باید در جای ذخیره گردد که سرد باشد خشک باشد وهوا جریان
داشته باشد.
مأخذ
1- پشتونوال، عبدالرحمن. (1384). زراعت کاربردی . موسسه بین المللی
ورلد ویژن. ص-ص 97-103.
2- جلیلی مرندی، رسول. (1388).ازدیاد
نباتات (چاپ سوم). جهاد دانشگاهی ارومیه.ص-ص 53-66.
3- جورج، رایموند. (1374) . تولید
تخم سبزیجات . ترجمه محمد علی تقی. علی تهرانی. جهاد دانشگاهی مشهد. ص-ص 130- 137.
4- لامپتر،ویل هلم . 1386 . تکنالوجی تخم .ترجه علی
کاشانی.ص-ص 10-20 ،46.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر